Graciela Izar Doniz aktorea, antzerkigilea, zuzendaria eta ekoizlea da. Gainera, intimitate-koordinatzailea da Intimacten. 2025eko ikus-entzunezko lan arrakastatsuenetako batzuetan egin du lan, hala nola Los domingos-en, Maspalomas-en edo Gaua-n. Gaur egungo ikus-entzunezko fikzioan gero eta eskari handiagoa duen figura horri buruz hitz egin dugu berarekin.

Zer da intimitatearen koordinazioa? Eta zergatik da hain garrantzitsua ikus-entzunezkoetan?

Intimitatearen koordinazioa ikus-entzunezko ekoizpen baten barruan eszena intimoen kudeaketa logistikoaz eta sortzaileaz arduratzen den sail teknikoa da.

Zuzendariaren, interpreteen eta ekoizlearen arteko zubi gisa egiten dugu lan. Ekintza-koordinazioaren antzera jarduten dugu: "trukatu" egiten dugu benetakoa eman dezan, baina inork minik hartu gabe.

Urteetan zehar, horrelako eszenak aktoreei "ateratzen zaienaren" esku uzten ziren, edo argitasun gutxirekin egiten ziren. Horrek egoera problematikoak sortu zituen, baita ondorio larriak izan zituzten kasu ezagunak ere, El último tango en Paris, La vida de Adèle... lanetan gertatu zen bezala.

Hala ere, nahiko figura profesional berria da. Zein da bere jatorria eta ibilbidea?

Nahiko figura berria da; 2017an #MeToo mugimendutik abiatuta garatu zen. Penintsulan, IntimAct bezalako proiektuak –duela urte batzuk Tábata Cerezok eta Lucía Delgadok sortua– aitzindariak izan dira lan hori industrian sartzen, eta dagoeneko 100 ekoizpen baino gehiagotan hartu dute parte.

Intimitatea oso kontzeptu zabala izan daiteke. Zer da eszena intimo bat?

Eszena intimo batean sartzen dira musuak, sexu simulatua, sexu-jarduerak, biluztasunak, masturbazioa, sexu-indarkeria, ginekologoari bisita bat egitea, erditze bat..., baina baita ere gorputzaren esposizioa edo interakzio fisikoa dakarren edozein egoera esplizituki sexuala den testuinguru batetik kanpo.

Noiz kontratatu behar da intimitatearen koordinazioa eta zein sekuentzia motatarako da gomendagarria? Nolakoak dira lan-prozesuak?

Onena aurreprodukziotik egotea da, beste edozein sail bezala.

Prozesua hau izaten da: gidoiaren irakurketa eta eszena intimoen identifikazioa, lana zuzendaritzarekin zer kontatu nahi den ulertzeko, bilerak antzezleekin eta beste sail batzuekin, entseguak eta filmaketa.

Interesgarria litzateke lehenago sartzea, idazketa fasean, beti kontuan hartzen ez diren galdera batzuk planteatzeko (adibidez, antisorgailuak, adierazkortasun hori nolakoa den hain ondo ez dakiten pertsonaiak, etab.).

[Los domingos. Argazkia: David Herranz | Iturria: www.movistarplus.es]

Zer ulertzen dugu "baimena" esatean ikus-entzunezko fikzioan? Zein da negoziazioaren zeregina?

Planned Parenthood-en FRIES akronimoa erabiltzen dugu, adostasuna era librean emandako zerbait, itzulgarria, informatua, gogotsua eta espezifikoa dela ulertuz. Adibidez, aktore bat sekuentzia batean kamisetarik gabe irteteak ez du esan nahi telesail osoan gauza bera egin behar duenik. Baimena eszenaz eszena zehazten da, eta alda daiteke.

Kontua da hitz egitea, komunikatzea eta galdetzea, eszena zer kontatzen ari den ulertzea, narratibaren barruan esanahia izan dezan eta funtsik gabea senti ez dadin.

Botere-dinamikak eta intimitatearen irudikapena aldatzen ari dira?

Bai, pixkanaka. Figura hori egoteak lan egiteko eta eszena horiek birpentsatzeko beste modu batzuk sartzen ditu. Intimitatea modu anitzagoan, espezifikoagoan eta ez hain estandarizatuan irudikatzeko aukera ere ematen du.

Intimitatea koreografiatzeak berezkotasuna kentzen du?

Nire esperientziaren arabera, guztiz kontrakoa.

Partitura, mapa edo euskarri argiekin egiten dugu lan: simulatzeko teknika batekin. Hortik abiatuta, aktoreen esperientziaren, gidoi-motaren edo zuzendaritzaren begiradaren arabera, modu desberdinetan lantzen da, baina beti oinarri batekin.

Esparru argirik ez badago zaila da sortzaile eta libre egotea. Antzerkiko ariketa edo jolas batean bezala, "jarraibide" horiek ez dute mugatzen, hegan egiten laguntzen dute.

Gorputzak erlaxatuago egoten dira eszena entseatu denean. Gainera, beste sail batzuk, zuzendaritza edo argazki-zuzendaritza kasu, entseguaren azken fasean sar daitezke, eta elkarrekin egiten dugu lan.

IntimAct taldeko kide zara, eta hainbat proiektutan lan egin duzu, hala nola Jose Mari Goenaga eta Aitor Arregiren Maspalomas-en, Alauda Ruiz de Azuaren Los domingos-en, Irati Gorostidiren Aro Berria-n eta Paul Urkijoren Gaua-n. Oso proiektu desberdinak dira, eta intimitatearen koordinazio mailan oso gauza desberdinak eskatuko zituzten, ezta?

Bai, hala dira. Ohorea izan da hain zuzendari anitzekin lan egitea, asko euskaldunak gainera. Proiektu bakoitzak zerbait erabat desberdina eskatzen zuen, eta oso interesgarria izan da eduki-mota bakoitzari nola heldu ikustea. Ez da gauza bera Bizentek Maspalomas-en egiten duena moduko eszena bat edo Los domingos-en Ainararen pertsonaiaren lehen musua. Lan-prozesua berdina den arren, proiektu bakoitzaren unibertsoak erabat aldatzen du eszena eraikitzeko modua.

[Winona & Grace. Iturria: www.kheaziater.com]

Ba al dago intimitate-koordinazioaren inguruko prestakuntza espezifikorik? Oso bestelakoa al da errealitatea beste herrialde batzuetan?

Herrialde anglosaxoietan prestakuntza gehiago dago, baina gaiak berberak dira. Benetan aldatzen dena lan egiteko modua da: lengoaia-kodeak, komunikatzeko moduak eta kultura-desberdintasunak.

2024ko ekainean, Intimitatea Koordinatzeko Profesionalen Espainiako Elkarteak (AESCI) Guía para el trabajo con escenas íntimas en la ficción audiovisual argitaratu zuen. Espainian eszena intimoak dituzten lan-prozesuak bideratzen dituen dokumentua al da? Besteren bat dago? Ba al dago txertatu beharreko nazioarteko protokolorik?

Gida oso erabilgarria eta gomendagarria da, bai talde teknikoentzat, bai interpreteentzat. Lanaren oinarriak jasotzen ditu, eta existitzea eta lan-prozesuan sartuta egotea, castingean adibidez, asko da.

Aktore gisa film eta telesailetan parte hartu duzu, baina, batez ere, taula gainean ikusi zaitugu, Winona & Grace, Faces, ¿Qué fue de Ana García? edo duela denbora gutxi estreinatutako Nadie sabe lo que sufre un caracol lanetan, besteak beste. Antzerkia idatzi eta zuzendu ere egin duzu, En Standby eta Llámalo X obrak barne, baita Metanoia film laburra ere. Aktore eta sortzaile gisa eszena intimoekin lan egitea egokitu zaizu? Hala bada, nolakoa izan da beste aldean egotea?

Ez dut inoiz oso eszena espliziturik egin, baina biluztasun pixka batekin lan egin dut.

Orain egiten dudan lanarengatik, gorputzarekin eta sexualitatearekin zerikusia duen guztia nire eguneroko lengoaiaren parte da. Niretzat tresna narratiboa da, pertsonaien konplexutasuna eta aniztasuna aztertzeko lekua, material sentsiblea dela jakinda.

Hala ere, aktore gisa hasi nintzenean, uste dut eskertuko nuela tresna gehiago izatea edo norbaitek "baimena" bezalako gaiei hitzak jartzea.

Ba al duzu esku artean aurreratu diezagukezun proiektu berriren bat?

Oraintxe bertan telesail batean eta film batean ari naiz lanean intimitate-koordinatzaile gisa, baina oraindik ezin dut kontatu. Berriro ere Llámalo X lanarekin ari naiz, oraingoan baita aktore gisa ere. Ikusi nahi baduzue, hona hemen data batzuk: maiatzaren 14an eta 21ean, Pabellón 6 aretoan.

[2026ko apirilaren 21ean argitaratutako Berezia]