"Lantegietako emakumeak. Kadagua Haraneko 11 fabrika"

Sopuerta 2022(e)ko apirilaren 12(e)tik 2023(e)ko urtarrilaren 31(e)ra
  • "Lantegietako emakumeak. Kadagua Haraneko 11 fabrika"

2022ko apirilaren 12an, 18:30ean, Enkarterrietako Museoan (Abellanedako Juntetxe zaharra, Sopuerta), Ana Otadui Biteri Batzar Nagusietako lehendakariak Obreras Proiektuaren bigarren zatia aurkeztuko du, Lantegietako emakumeak. Kadagua Haraneko 11 fabrika izeneko erakusketa handi baten inaugurazioarekin eta dagokion argitalpenaren aurkezpenarekin, bertaratutako bakoitzari emango zaiona.

Erakusketa berria 18:30ean inauguratuko da eta, izenburuak adierazten duen bezala, Lantegietako emakumeak. Kadagua Haraneko 11 fabrika emakume langileen presentzia jasotzen dute haraneko 11 lantegi hautatutan.

Erakusketak dioena:
Kadaguako harana XIX. mendearen amaieratik eta XX. mendean zehar Euskadiko industrializatuenetako bat izan zen, Itsasadarraren Ezkerraldean garatutako industria-eremu osoaren adar subsidiariotzat hartzen dena.
Ehunka lantegi eta industria-gune ireki ziren urteetan zehar Kadagua bailara osatzen duten udalerrietan: Balmaseda, Zalla, Gueñes, Gordexola eta Alonsotegi. Eta horietan, gaur egun hein handi batean ahanzturan erori den arren, milaka langilek lan egin zuten.
Ehun bat argazkik, zuzeneko testigantzak dituzten ikus-entzunezkoek, jolas-irudiek eta askotariko piezek (XX. mende hasierako arotzeriako makineria, fabriketako ekoizpen-elementuak, janzkera, eta abar) osatzen dute erakusketa, eta hainbat hamarkadatan zehar Kadagua ibarreko fabriketan lan egin zuten langile kopuru izugarria erakusten du hautatutako 11 lantegitan: la Papelera, Lacabex Hermanos, Plaza Hermanos, Antonio Serrano eta Plomos (Garualla).
Erakusketak – Bai eta argitalpenak ere – Hainbat errealitate erakusten ditu: Lacabex Hermanos-en (La Guata izenez ezagutzen da lagunartean, material horrekin produktuak egiteagatik) (konpresak, zapiak, ezpainzapiak, komuneko papera), emakumeak plantillaren % 80 izan ziren, 120 pertsona guztira; eta Plomos-en (La Herrera. Zalla), berunetik eta eztainutik eratorritako materiala egiten duena, emakumeen ehunekoa antzekoa izan zen, guztizkoaren % 70-80koa (499 pertsonako plantilla).
Ez ziren bakarrak izan. Rica Hermanos (Alonsotegi) eta La Conchita (Sodupe) enpresetan, biak zakuak eta jutetik eta espartzutik eratorritako beste produktu batzuk egiten zituzten, emakumeak langileen % 70 ziren, kopuru handia, kontuan hartzen badugu Rican 1100 pertsona iritsi zirela lanera eta La Conchitan 750.
Garsa Fabrikan (Gordexola) txorizoak eta hestebeteak egiten zituzten, lan horiek monopolizatuz; La Papeleran (Aranguren) komuneko papera eta zakuak egiten zituzten. Zalla), non guztira 1100 pertsonatik 350-400 emakume inguru iritsi ziren lanera.
Balmasedako La Encartada txapel-fabrikan (langileen % 70), Balmasedako Manufacturas Rodet txapel-fabrika txikian eta Balmasedako altzari-industria ezagunean izan zuten paper ezaguna ahaztu gabe.


Laburrean

Non

Euskadi, auzolana