"Sastraka/Maleza"

Bilbao 2023(e)ko urtarrilaren 9(e)tik 2023(e)ko otsailaren 9(e)ra
  • "Sastraka/Maleza"
    Liburuaren azala

Sastraka/Maleza erakusketa lau sortzailek lau arte-diziplinatan egindako lanaren emaitza da. Literaturak, pinturak, musikak eta argazkigintzak bat egiten dute Pello Lizarralde euskal idazlearen testu batetik sortu zen proiektu batean; testua inspirazio-iturri izan da José Ignacio Agorreta Iruñeko pintorearendako, Imanol Ubeda (Don Inorrez) Tolosako musikariarendako eta Imanol Rayo Nafarroako zinemagilearendako. Bizkaia Aretoko erakusketak literatura-, pintura-, musika- eta argazki-sorkuntza horiek guztiak biltzen ditu.

Sastraka/Maleza bidaia labur bat da, ezinezko bidaia bat. Heriotzaz jabetzen garenean, une txiki batez bada ere, iraganera eramaten gaituen bidea hartzeko nahiak maizago harrapatzen gaitu. Eta itzuli egin behar dugu, egiaztatzeko bidearen amaieran itzalak eta etsipena besterik ez daudela gure zain, eta irtenbide bat bilatu behar dugula. Testu horretatik sortu zen guztia da diziplina anitzeko erakusketa honetan ikus daitekeena.

Halere, Sastraka/Maleza ez da erakusketa bat bakarrik. Erakusketa-proiektuak Erein argitaletxearen laguntza izan du; argitaletxeak paraleloan 220 orrialdeko liburu bat egin du, argitalpenaren argazkiekin batera doazen soinuak biltzen dituen bi CD dituena.

Proiektuaren garapena

2019ko udan, Pello Lizarraldek testu bat idatzi zuen Sastraka/Maleza izenburupean. Lizarraldek (Zumarraga, 1956) Hilargiaren hotzikarak olerki-bildumarekin –bakarra bere ibilbidean– ekin zion bere literatur ibilbideari, eta ondoren, lan narratiboan jarri zuen arreta. “Larrepetit” lanak Euskadiko Literatura Saria eta euskarazko narrazioen Kritika Saria irabazi zituen. Horrez gain, beste lan batzuk idatzi ditu, hala nola Iragaitzaz, Orbanak, Elur bustia eta Argiantza. Itzultzaile gisa, euskarara itzuli ditu hainbat egileren lanak, hala nola Natalia Ginzburg edo Gianni Celatirenak.

Sastraka /Maleza testua José Ignacio Agorretari, zalantza eginez, bidali zion, uste baitzuen ezinen zuela lerro horietatik asko atera. Baina guztiz kontrakoa izan zen: Iruñeko pintoreak orduan ekin zion bi urteko sormen-prozesuari. Agorretak (Iruña, 1963) hogeita hamar banakako erakusketa baino gehiago egin ditu eta bere lana hainbat bilduma publikotan aurkitu dezakegu, hala nola Nafarroako Museokoan, Iruñeko Udalaren Arte Garaikidearen Bilduman, NUPkoan, Gustavo de Maeztu museokoan, Caja Navarra fundaziokoan, Nafarroako Parlamentukoan eta Bordeleko Association Culturel Quai des Chartronsekoan.

Sastraka/Maleza proiektua hasi baino pixka bat lehenago, Lizarralde, Agorreta eta Don Inorrez taldearen arima Imanol Ubeda elkartu egin ziren, eta musikariak single bat argitaratu nahi zuela azaldu zien. Bi abestien hitzak Lizarraldek idatzi zituen, eta Ubedak Agorretak azala egitea nahi zuen. Horrela sortu zen proiektu horren zati musikala, hamabi abesti dituen Sastraka/Maleza diskoa –abesti bat testuaren kapitulu bakoitzeko–. Imanol Ubedak (Tolosa, 1973), 1998an, Bide Ertzean taldea sortu zuen Joni anaiarekin eta Carlos Aranzegirekin batera. Talde horrek pop rocka aldarrikatzen du, abestien testuei arreta berezia eskainiz eta, horretarako, hainbat idazlerekin elkarlanean arituz. Hamar disko egin ondoren, Bide Ertzean taldeak atseden hartu zuen, eta Ubedak Don Inorrez proiektu pertsonalari ekin zion.

Imanol Royo zinemagileak bat egin zuen proiektuarekin, beste buelta bat emateko. Agorretaren koadroak eta Ubedaren abestiak Lizarralderen testuen ilustrazio literalak ziren, gutxi gorabehera. Sastraka/Maleza proiektuak iraganera ezin itzultzea ardatz duela ulertuta, Rayok argazkilaritzarekiko zaletasuna gehitu zuen sormen-prozesua osatzeko. Bere argazkien bidez, Almadén (Ciudad Real) herriaren inguruetatik ibilbide bat egiten du, uda igarotzen zuen amonaren etxetik hasi eta XIX. mendearen amaierako jauregi neoklasiko bateraino. Ibilbidea memoria duintzeko modu gisa, bizitza hartzen duena espazio erreal horietan uda betean harrapatutako benetako soinuaren bidez, begizta amaigabe bat bezala erreproduzitzen dena. Imanol Rayok (Arbizu, 1984) zinema-zuzendaritza ikasi zuen Andoaingo Zine eta Bideo Eskolan. Bi anai filma zuzendu zuen, Donostiako Zinemaldiko Zinemira Saria irabazi zuena, Hil Kanpaiak eta Iñigo, besteak beste.


Laburrean

  • Mota Erakusketa
  • Data 2023(e)ko urtarrilaren 9(e)tik 2023(e)ko otsailaren 9(e)ra
  • Lekua Bizkaia Aretoa
    Abandoibarra hiribidea, 3
    Bilbao
  • ZenbatekoaDoan
  • HizkuntzaElebietan
  • Web Bizkaia Aretoa

Non

Euskadi, auzolana