“Ondarea eraikitzen. Construyendo cultura” programak 123 ekitaldi baino gehiago eskainiko ditu irailaren 27tik aurrera Gipuzkoako 37 herritan. Edizio honetako 80 jarduerek ondare arkitektonikoari balioa ematen diote, gure kultura-ondarearen adierazpen ikusgarri, eguneroko eta sinbolikoenetako bat den aldetik.
Horrela, udalerri askok bisita gidatuak eskainiko dituzte normalean adituen eskutik bisitatu ezin diren eraikin enblematikoetara. Gainera, urriaren 4an, Hernaniko Zabalaga baserria (Chillida Leku museoaren egungo egoitza) eta, urriaren 25ean eta 26an, Getariako Zarautz eta Aldamar jauregiak eraikitzeko edo birgaitzeko prozesuak ezagutu ahal izango dira. Programaren barruan, halaber, eraikinak historian zehar nola aldatu diren ezagutzeko aukera egongo da, gaur egun kulturaguneen egoitza diren komentuekin, adibidez, San Telmo Museoaren kasuan urriaren 8an edo Euskadiko Arkitektura Institutuaren kasuan urriaren 4an. Gainera, industria-jatorriko eraikinak ere aztertuko dira, hala nola Oiartzungo Eresbil. Bertan, urriaren 31n eta azaroaren 7an, azalduko da zer bilakaera izan duen eraikinak elektrizitate-fabrika izatetik Musikaren Euskal Artxibo bihurtu arte.
Arkitektura eta memoria
“Ondarea eraikitzen. Construyendo cultura” programan ere, arkitekturaren eta memoria kolektiboaren arteko lotura aztertuko da hainbat proposamenen bidez, hala nola lehen aipatutako “La Ruta de la Memoria de la Guerra” ("Gerraren Memoriaren Ibilbidea"), Usurbilen urriaren 8an egingo dena, edo Idiazabalgo Gurutze Berri auzora urriaren 15ean egingo den bisita. Eskaintzen diren jardueren artean, arkitektura ikuspegi kritikotik ikusteko aukera ere egongo da, urriaren 6an egingo den “La identidad en peligro: la homogeneización del Ensanche de Donostia” ("Arriskuan dagoen identitatea: Donostiako Zabalgunearen homogeneizazioa") erakusketa eta mahai-ingurua bezalako proposamenekin. Proposamen horien guztien helburua da begirada berriak irekitzea gure ondarea bizitzeko, eraikitzeko eta mantentzeko dugun moduari buruz.
Programak euskal baserrien arkitektura, historia eta kultura aztertzen dituzten jarduerak ere eskaintzen ditu. Urriaren 18an, Alkizako Lete baserria bisitatzeko aukera eskainiko da; urriaren 5ean, Ormaiztegiko Iriarte Erdikoaren historia (egungo Zumalakarregi museoa) ezagutzeko aukera; eta, urriaren 10ean, Olaberrian, Erdi Aroko Bengoetxe, Otsoategi, Urkiola-garakoa eta Urkiola-azpi bezalako baserrien arkitekturari buruzko hitzaldien bidez, eraikuntza horien jatorria aztertzeko aukera. Urriaren 30ean, Oiartzunen egingo den hitzaldi batean euskal baserria ere aztertuko da artearen ikuspegitik.
Jarduera programa hau 62 eragile baino gehiagoren lanaren emaitza da, bat egin baitute Gipuzkoako Foru Aldundiak programa honetan ekitaldi bat antolatuz parte hartzeko egindako deialdiarekin. Jarduerak Gipuzkoako ondare arkitektoniko garrantzitsua zabaltzera bideratuko dira, ondare horren transmisioa ardatz hartuta.
Hainbat motatako ekitaldiak eskaintzen dira, hala nola bisita komentatuak, hitzaldiak, tailerrak, erakusketak, erakustaldiak, escape rooms... Arkitekturak programa egituratzen duen edizio honetan, ugariak dira eraikinetara egingo diren bisita gidatuak, udalerrietako auzoetan barrena antolatutako ibilaldiak edo Luis Peña Ganchegui edo Luis Vallet de Montano Echeandía arkitekto ezagunen eta Nestor Basterretxea edo Jorge Oteiza artisten ondarea aztertzeko aukerak.
Gainera, formatuari dagokionez, jarduera berritzaileak aurkezten dira. Hondarribian, adibidez, udalerriko arkitektura-ondarea islatuko duten hiri-marrazkilarien tailer bat egingo da; Donostian, berriz, Gastronomiako Euskal Kofradian, partaidetza-prozesu bat irekiko da, bere eraikinari buruzko herritarren istorioak biltzeko.
Ekitaldien ibilbidea eskuragarri dago Gipuzkoa Kulturaren webgunean (www.gipuzkoa.eus/jep) eta lurralde osoko kultur etxe eta museoetan eskuragarri dagoen jardueren paperezko katalogo batean. Era berean, Euskadin egingo diren programa guztiak honako web orri honetan kontsultatu ahal izango dira: https://www.europako-ondarea.eus/.
Irisgarritasunari balioa ematen dion programa
Ondarearen Europako Jardunaldiek irisgarritasunaren aldeko apustua egiten dute beti Gipuzkoan. Paperezko programak braillez dagoen QR kode bat du azalean; hala, ikusmen urriko pertsonei eta itsuei programaren irakurketa errazteko diseinatutako PDF irisgarria eskuratu ahal izango dute. Dokumentu hori Gipuzkoa Kulturaren webgunean ere egongo da eskuragarri, euskaraz eta gaztelaniaz.
Bestalde, programako 123 ekitaldiei buruzko informazioan, hirugarren urtez jarraian, irisgarritasun neurriei buruzko argibideak jaso dira (ukipen elementuak, braille, zeinu hizkuntza, irakurketa erraza, azpidatziak, etab.).
Helburua da informazioa ahalik eta argien ematea, eta, horrela, gizarte kolektibo jakin batzuei gure kultura ondareaz gozatzea eragozten dieten oztopoak ezabatzea.
Ondarearen Europako Jardunaldiei buruz:
Ondarearen Europako Jardunaldiak Foru Aldundiak bultzatutako proiektua da. Gipuzkoako, Arabako eta Bizkaiko foru aldundiak elkarlanean aritu dira, Eusko Jaurlaritzarekin lankidetzan, jardunaldiek Euskadi osoan duten eragina indartzeko, ahaleginak optimizatzeko eta esperientziak trukatzeko.
Gipuzkoan, programak K6 Gestión Cultural enpresaren bulego teknikoaren koordinazioa du eta, edukiei dagokienez, Euskal Herriko Arkitektoen Elkargo Ofizialaren eta Gipuzkoako Foru Aldundiko Ondare Historiko-Artistikoaren, Bildumen eta Museoen Zerbitzuaren aholkularitza.
Era berean, aurten ere, Foru Aldundiko Kultura Departamentuak LEINN graduko Mondragon Unibertsitateko ikasle talde baten partaidetza izan du, programa hau gazteei hurbiltzeko asmoz.
