Erakusketak Cabo Blanco lurrunontziaren historia berreraikitzen du. Ontzia 1908an eraiki zuten Euskalduna Ontzioletan, gaur egun Itsasmuseum Bilbao dagoen leku berean, eta 1936ko uztailaren 13an desagertu zen Portugalgo Montedor kostaldearen artean, laino betean, Gerra Zibila hasi aurreko egunetan. Azken kapitaina Darío Urzay Cuesta izan zen, artistaren aititea.
Erakusketaren abiapuntua familiako argazki negatiboen multzo handi baten aurkikuntza izan da, eta ondoren egindako bilaketa hemeroteketan, itsas artxiboetan eta dokumentazio historikoan. Prozesu horren bidez, Cabo Blanco ez da soilik desagertutako ontzi gisa agertzen, baizik eta memoriari, galerari, iraganeko arrastoei eta datu historikoaren eta Darío Urzayren berreraikuntza pertsonalaren arteko mugei buruz hausnarketa egiteko aukera ematen duen presentzia gisa.
Ontzi horretatik abiatuta, artistak dokumentuaren eta iradokizunaren artean, artxiboaren eta paisaiaren artean, jakin daitekeenaren eta intuizioz baino ezin suma daitekeenaren artean mugitzen den erakusketa eraiki du. Horrela, erakusketak Cabo Blancori lotutako familia-historia baten arrastoa jarraitzen du.
Ibilbidea 1908an hasten da, ontziaren eraikuntzarekin. Atal honetan postal historikoak eta artistak camerastroke teknikaren bidez egindako lanak biltzen dira, jatorrizko irudien ikuspegi beretik sortuak. Ondoren, nabigazioari eta kostaldeko itsasbideei eskainitako espazio bat dator, eta azken bidaia eta hondoratzea kontatuz amaitzen da.
Azken atal batean, Darío Urzayk berak 2025eko uztailaren 15ean aurkitutako elementu batzuen argazki-erregistroak erakusten dira. Aurkikuntza Portugalgo kostaldeko Montedorreko itsasargitik gertu dagoen marearteko eremuan egindako bidaia introspektibo batean egin zuen.
Hondar horiek oraindik aztertzen ari diren arren, Cabo Blancoren hondoratze posiblearen kokalekutik hurbilen dagoen aztarna materiala dira. Atal honek, gainera, lurrunontziaren 28 urteko ibilbide historikoa proposatzen du garaiko artikuluen eta albisteen bidez.
Lurrontzi baten Alpha eta Omega. Cabo Blancoren azken ubera du berreraikuntza itxi bat planteatzen. Erakusketak geruzen artean ibiltzera gonbidatzen du: dokumentuek diotena, irudiek iradokitzen dutena, hondar materialetan geratzen dena eta artxibotik kanpo geratzen dena. Horrela, bisitaria ikerketa historikoaren, familia-memoriaren eta itsas paisaiaren artean kokatutako kontakizun batera hurbiltzen da.
Erakusketak ontziaren jaiotza eta desagerpena lotzen ditu: haren “alpha”, Euskalduna Ontzioletan, gaur egun Itsasmuseum dagoen ondoan; eta haren “omega”, itsasoak azken singladura hartako zati batzuk gordetzen dituela dirudien kostaldean. Bi muturren artean, epikarik gabeko hondoratzeei, arrasto osatugabeei eta itsas ondareak orainari galderak itzultzeko duen gaitasunari buruzko hausnarketa zabaltzen da.
Proiektua ingurune oso esanguratsu batean erakusten da: ontzia sortu zen lekutik 80 metrora eskasera, eta ontziak berak ere 80 metroko luzera zuen. Horrela, elkarrizketa bat planteatzen da ontziaren jatorri materialaren, Bilboko memoria industrialaren eta denborari, desagerpenari eta legatuari buruzko begirada garaikide baten artean.
Erakusketa honekin, Itsasmuseumek itsas kulturaren kontserbazioarekin eta zabalkundearekin duen konpromisoa indartzen du, ondarea objektu eta dokumentu multzo gisa ez ezik, memoria, interpretazio eta emozio partekatuaren lurralde gisa ere ulertuta.
Erakusketara hurbiltzeko koaderno batek, aretoan euskaraz, gaztelaniaz eta ingelesez eskuragarri dagoenak, bisita lagundu eta gidatzen du.
Lurrontzi baten Alpha eta Omega. Cabo Blancoren azken uberak Laboral Kutxaren babesa du. Itsasmuseumen egongo da ikusgai 2026ko irailaren 6ra arte.
Darío Urzay
Darío Urzay (Bilbo, 1958) bere belaunaldiko euskal artista garaikide nabarmenetako bat da. Euskal Herriko Unibertsitatean Arte Ederretan lizentziatua, bere ibilbideak lau hamarkada baino gehiago hartzen ditu, eta denbora horretan pintura, argazkigintza eta irudi digitalaren arteko mugen inguruko ikerketa etengabea garatu du.
Bere obra banakako zein taldeko erakusketetan aurkeztu dute estatuko eta nazioarteko museo eta arte-zentro askotan, hala nola Guggenheim Museum Bilbaon, Bilboko Arte Ederren Museoan, Museo Nacional Centro de Arte Reina Sofían, MACBAn edo Institute of Contemporary Artsn. Jasotako aitortzen artean Gure Artea eta Arte Grafikoko Sari Nazionala nabarmentzen dira.
