"Norberaren gela"

  • "Norberaren gela"

Ideia

Egun batean, argazkigintzaren historian emakumeei buruzko informazioa biltzen ari ginela, gauza bitxi bat gertatu zitzaigun. Hainbat garaitako emakume argazkilariak bilatzen genituen, guztiz ezagunak ez zirenak, eta historiako liburuetan agertzen diren eta nolabaiteko onarpen-maila izan duten eta gozatzen duten izenak zituzten beste batzuekin batera joango zirenak. Hortik atera zen Eulalia Abaitua eta horrela sortu zen Norberaren gela dokumentala.

Eulalia de Abaituak oso paper aktiboa jokatu zuen argazkiaren hasieran, eta harekin esperimentatzera ere abiatu zen, baina, hala ere, ez da ageri inolako argazki-erreferenteren zerrendan, eta hori barkaezina da egin zuenari eta egin zuen garai eta testuinguruari erreparatze hutsarekin.

Proiektua

Zenbait argazkilarik proiektu propio bat egiteko enkargua jasotzen dute, Eulalia de Abaituaren lanaren argazki batetik abiatuta, zeina 1900eko Bilbon aintzindari izan zen, lehen emakume argazkilari euskalduna eta bizkaitarra konsideratua bait da. Horrela bere obrarekin eta egilearen bizitzarekin elkarrizketa bat ezarriz eta, nolabait, bere obrarekin lotuta dagoela deskubrituz.

Maite Jimenez Ochoa de Alda
Josu Zaldibar
Jokin Aspuru
Erika Barahona
Maied Urrutia
Elssie Ansareo
José Pablo Arriaga
Nagore Legarreta
Aitziber Orkolaga

Eulalia de Abaitua

Ezagutzen den lehen argazkilari euskalduna eta bizkaitarra:

1853ko urtarrilaren 25ean jaio zen Bilboko familia burges batean. Zoritxarrez, jaio eta gutxira, bere ama hil egin zen, bera eta bere anaia Felipe, Bilboko Zazpi Kaleetako familiaren etxean inude batek haziak. Argazkigintzarekin 1871tik aurrera izan zuen harremana, Liverpoolen bizi zenean, non familia osoa bizitzera joan zen Olano, Larrinaga y Co nabigazio-enpresa sortuz.

Liverpoolen ezkondu zen 18 urterekin Juan Narciso Olanorekin. 70eko hamarkada oso garrantzitsua izango da argazkigintzarako, bertan hasiko baitziren egiten beira gainean gelatinobromurozko lehen plakak. Teknika berri hau eliteen artean zabaltzen hasi zen, kasu askotan pinturaren alternatiba izanik, eta Eulalia praktikatzen hasi zen. 1878an itzuli eta Begoñan kokatu ziren, eta 1881ean Pino jauregia eraikitzen hasi ziren. Etxebizitza horretako sotoan instalatuko zuen Eulaliak bere argazki-laborategia, eta orduak eta orduak emango zituen kamerarekin hartzen zituen irudiak aukeratzen.Eulalia, nahi gabe, erreportari grafiko bat izango da, erreportaria jaio baino lehen, eta bere bizitzaren kamera eramango du Begoñara, Nerbioi ibaiaren ertzetara, Arratia ibarrera eta bere etxera.

Eulaliak argazkiaren ikuspegi antropologikoa zuen, Bilboko eta Begoñako jende xumeenaren erretratu galeria bikain eta handi batek utzi baitzigun. Bere argazki guztien artean, Nerbioi itsasadarraren ertzetan ateratakoak nabarmentzen dira, non garbitzaileak, bainulariak, sardineroak eta bainulariak erretratatuko dituen. Gainera, Bilboko hiri-argazkiak, hiriko zein landa-inguruneko ospakizunak eta bere etxeko intimitatean hartutako irudi asko utziko dizkigu ondare gisa, haien seme-alabak, bilobak eta zerbitzuko langileak protagonista direla.

Argazkilaritza aire zabalean praktikatuko zuen bere laguntzailearekin, bere argazkiren batean agertzen den gaztetxo batekin eta bere nortasuna ezagutzen ez dugunarekin. Bera arduratuko zen tripodea eta erretratuetarako hondo gisa erabiltzen zen oihala garraiatzeaz.

Bere formaturik gogokoena argazkigintza estereoskopikoa litzateke, oso formatu ezaguna.

Eulaliak emakumeen erretratua landuko du; alde batetik, bakarrik edo bikoteka dauden emakumeen erretratuak egingo ditu, profilez, bustoz edo aurrez aurre dauden planoekin; beste alde batetik, saga familiarrak egingo ditu; eta, azkenik, etxeko eta landa-inguruneetan lanean ari diren emakumeen argazkiak egingo ditu. Bere garaikideek ez bezala, bere erretratu femenino guztiak naturalera egingo ditu, eta ez estudioan, errealismo handiko hartualdiak eginez, non erretratuaren esentzia atzemango duen.

Bilboko Euskal Museoan gordetako irudi-bildumatik hiru gai nagusi bereiz ditzakegu: bizitza pribatua, mundu tradizional eta hiritarra eta bidaiak.

Eulalia Abaituak argazkilaritza entretenimendu burges soil bat baino zerbait gehiago bezala ulertu zuen, giroak osatuz eta bere argazkietatik abiatuta analisi antropologiko bat eginez.

Fitxa

  • Ekoizpena/ekoizpen exekutiboa: BITART NEW MEDIA S.L.
  • Zuzendariak: Ainhoa Urgoitia, Enrique Rey
  • Gidoia: Ainhoa Urgoitia
  • Ekoizpen zuzendaria: Ainhoa Urgoitia
  • Argazki zuzendariak: Jone Novo Olea, Marta F. Pisonero
  • Musika: Nerea Alberdi
  • Kamera laguntzailea: Guillermo Martínez Velasco
  • Zuzeneko soinua: Sergio Quindós González
  • Edizioa: Bittor González
  • Animazioa eta grafismoa: Enrique Rey
  • Ekoizpen laguntzailea: Bittor Gonzalez
  • Argazki finkoa: Jabier Etxebarria, Enrique Rey
  • Soinu postprodukzioa eta nahasketak: BITART NEW MEDIA S.L.
  • Kolorea eta masterizazioa: BITART NEW MEDIA S.L.
  • Elektrikoak: Ainhize Depedro, Oihan Blasco

Laburrean

  • Egileak Ainhoa Urgoitia, Enrique Rey
  • Produkzio-etxeaBitart New Media S.L.
  • HizkuntzaEuskara
  • Estreinaldi-urtea2021
  • LizentziaCopyright
Euskadi, auzolana