Negrasteiz Beltz Festival jaialdia hirugarren edizioarekin itzuli da, zeinak egutegia eta formatuak handituko baititu eta zeina lurraldera zabalduko baita. Jardunaldi nagusiak urriaren 1etik 4ra egingo badira ere, jaialdia irailetik aurrera hasiko da programatzen, erakusketak, lehiaketak, eta liburutegietako eta saltegietako jarduerak eginez, bai eta Laguardiako literatura aurre ekitaldia ere.
2026ko edizioan, 36 idazle eta hizlari bilduko dira, eta zazpi literatura mahai, hiru mahai tekniko, mahai zinematografiko bat eta hiru sari banaketa izango ditu, literatura beltza eta poliziakoa, kriminologia, kultura memoria, ikus-entzunezkoa, musika eta herritarren parte hartzea konbinatuz.
Negrasteiz Beltz Festival jaialdiak, hirugarren edizio honetan, Vitoria-Gasteizko Udalaren, Arabako Foru Aldundiaren eta Vital Fundazioaren laguntza izango du, bai eta kultura proposamen hau hazi eta finkatzea babesten duten erakunde eta entitateena ere.
Programaren izen nagusien artean Lorenzo Silvaren, Pablo Riveroren eta Nieves Concostrinaren tamainako idazleak daude.
Lorenzo Silva, Nadal 2000 saria eta Planeta 2012 saria. Urriaren 2an, ostirala, elkarrizketa-solasaldia emango du bere ibilbideaz, Getafe Negroz (Getafe Beltza) eta bere pertsonaia ezagun Bevilacqua eta Chamorroz.
Urriaren 3an, larunbata, Pablo Rivero jardungo da, zeina ezaguna baita Cuéntame cómo Pasón egindako lanagatik eta bederatzi eleberri idazteagatik, eta hitzaldi batean parte hartuko du, non genero beltzeko idazle gisa egiten duen lanari buruz arituko baita.
Igandean, Nieves Concostrina arituko da “Polvo criminal eres” (Hauts kriminala zara) elkarrizketan, zeina Jesús María Sáezek egingo baitio eta genero beltzarekin lotutako epitafio famatuei buruzkoa izango baita, eta historia, umorea eta heriotza uztartuko dituzte.
Jaialdia irailean hasiko da
Hirugarren edizio honetako berrikuntza nagusietako bat da egun gehiago iraungo duela.
Irailaren 1etik urriaren 4ra arte, Ignacio Aldecoa Kultura Etxeak “Mujeres (en)cubiertas: Las portadas de literatura negra durante el franquismo” (Emakume estal(k)iak: Literatura beltzaren azalak frankismo garaian”) erakusketa antolatu du, Carlos Abio Villarig komisarioarekin. Erakusketak aztertzen du nola polizia eleberrien estalki jakin batzuk aldatu egin ziren, batez ere merkatu anglosaxoikoak, zentsura frankistaren eskakizunetara egokitzeko.
Negrasteiz aterako da, gainera, Vitoria-Gasteiztik, Laguardiara iritsiko baita irailaren 12an, larunbata, “Tinta Negra” (Tinta beltza) literatura mahaiarekin. Mahai horretan, Javier Otaola, Ángela Martín del Burgo, Juan Infante eta Xandra Bilbao izango dira partaide, eta Victoria Gaston arituko da moderatzaile.
Euskal Noir eta Galizia Beltza
Euskal sorkuntzak pisu berezia izango du urriaren 3ko programan (larunbata).
Itxaro Bordak, Jon Arretxek eta Haizea Lópezek euskarazko literatura beltzari buruzko mahai batean parte hartuko dute, eta Jorge Urreta, Ane Odriozola, Ainhoa Urberoaga eta Hermelo Molerok Euskal Noir-a eta euskal thriller beltza jorratuko dituzte.
Edizioak “Galizia Beltza” ere estreinatuko du. Lurralde atal berri hori sortu da hainbat autonomia erkidegotako noir sorkuntza jaialdira hurbiltzeko asmoz. Lehenengo edizio honetan, Rober Cagiaok, Pedro Feijook eta Arantza Portabalesek hartuko dute parte.
Kriminologia, zinema eta parte hartzeko esperientziak
Negrasteizek, gainera, literatura jaialdi baten muga tradizionalak gaindituko ditu.
Juan Ángel Anta kriminologoak serieko hiltzaile psikopaten hitzak eta keinuak interpretatzeko teknikak aztertuko ditu; Rocío Juárezek, berriz, “Palabra de asesino” (Hiltzaileak esan) aurkeztuko du, zeina baita El método M.O. film laburraren proiekzioa barne hartuko duen esperientzia literario eta bisuala.
Programa osatzeko, hauexek antolatu dira: kontakizun laburren eta mikrokontakizunen lehiaketak, genero beltzeko liburutegietako gomendioak, “Aurkitu ezkutatutako labana” lehiaketa parte hartzen duten establezimenduetan, liburuen sinadurak, afari antzeztua eta itxiera bat musikal bat.
Jardunaldi nagusiak urriaren 1etik 4ra bitartean egingo dira Ignacio Aldecoa Kultura Etxean, Europa Jauregian eta NH Canciller Ayala hotelean.
Hirugarren edizioak, gainera, Erronka Garbia aintzatespena du, zeinak indartu egiten baitu jaialdiak antolamendu arduratsu eta jasangarri batekin daukan konpromisoa.
Jesús María Sáez -Txusmi- Eleberri Beltz eta Poliziakoaren III. Nazioarteko Jaialdiaren zuzendariak ziurtatu duenez, “aurten, eleberri beltzetik askoz harago doazen izen, istorio eta proposamenak ditu Negrasteizek, eta edizio irekiagoa, berriagoa, askotarikoagoa eta berdintasunarekin, euskararekin eta jasangarritasunarekin konpromiso argiak dituena da. Uste baduzue badakizuela zer den Negrasteiz, itxaron edizio honi.”
